Xem Nhiều 2/2023 #️ Canh Bánh Đa Cá Rô Đồng – Nét Đẹp Văn Hóa Trong Ẩm Thực Việt # Top 11 Trend | Misshutech.com

Xem Nhiều 2/2023 # Canh Bánh Đa Cá Rô Đồng – Nét Đẹp Văn Hóa Trong Ẩm Thực Việt # Top 11 Trend

Cập nhật thông tin chi tiết về Canh Bánh Đa Cá Rô Đồng – Nét Đẹp Văn Hóa Trong Ẩm Thực Việt mới nhất trên website Misshutech.com. Hy vọng nội dung bài viết sẽ đáp ứng được nhu cầu của bạn, chúng tôi sẽ thường xuyên cập nhật mới nội dung để bạn nhận được thông tin nhanh chóng và chính xác nhất.

Trong hương vị ẩm thực đồng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ, món ăn từ con cá rô đồng luôn dễ ăn và có sức hấp dẫn lạ kỳ. Có nhiều món ngon như xôi cá rô đồng, cá rô kho, cá rô rán giòn, cá rô kho tương…nhưng đậm đà phong vị hơn cả là canh bánh đa cá rô đồng.

Canh bánh đa cá rô không bị ngán, dễ tiêu hóa nên ăn vào mùa nào cũng hợp. Cái ngọt thơm từ nước xướng, từ thịt cá, từ vị gạo bánh đa, từ cái mát của rau gia vị tao nên hương vị lạ thường. Hãy tưởng tượng một tô canh nóng với màu trắng của bánh đa, màu vàng rộm của cá rán, li ti trứng cá, màu đỏ cà chua, xanh mát của thì là, dọc mùng hay rau cải, rau cần. Tất cả cùng hòa quện trong bát nước dùng vàng trong. Thêm chút tỏi ớt đủ đánh thức vị giác các vị chua chua, cay cay, mặn, ngọt, hăng nồng.

Để nấu được bát canh ngon cần chọn những con cá rô đồng mình vàng đầy đặn,vây sắc.Cá rô không quá to, cỡ khoảng 2 ngón tay là vừa. Phần thịt cá sau khi tách xương thật khéo còn được tẩm ướp chế biến theo cách rán giòn hay rim mặn tùy theo khẩu vị, thói quen vùng miền. Bánh đa (hay gọi là mì) dùng với canh cá là màu trắng hay đỏ nhưng sợi phải dai, mềm.“Linh hồn” của bát canh bánh đa cárô đồng chính là nước dùng. “Nước dùng làm nên sự khác biệt nên phải đầu tư. Bởi cảm nhận đầu tiên với món ăn chính là nước dùng. Nguyên liệu chính là xương mình cá, đầu cá. Để tạo thêm độ ngọt hơn nữa có thể sử dụng thêm xương ống ninh hoặc sử dụng nước củ quả hầm để làm ngọt tự nhiên. Nước dùng phải trong thanh mát và đảm bảo chất dinh dưỡng.

Chỉ gồm chút nguyên liệu đơn giản dễ kiếm tìm nhưng với sự kết hợp hài hòa, canh bánh đa cá rô đồng trở thành nét đẹp văn hóa trong ẩm thực Việt. Và, cứ ngon ngọt như vậy, món ăn bình dị này đã đi vào tiềm thức của mỗi người con xa xứ.

Xa quê canh cánh bên lòngThèm ăn canh cá rô đồng….. mắm kho.

Nét Đẹp Văn Hóa Ẩm Thực Việt

Văn hóa ẩm thực là nét văn hóa tự nhiên hình thành trong cuộc sống. Nhất là đối với người Việt Nam, ẩm thực không chỉ là nét văn hóa về vật chất mà còn là văn hóa về tinh thần. Qua ẩm thực người ta có thể hiểu được nét văn hóa thể hiện phẩm giá con người, trình độ văn hóa của dân tộc với những đạo lý, phép tắc, phong tục trong cách ăn uống…

Nét văn hóa ẩm thực người Việt

Văn hóa ẩm thực người Việt được biết đến với những nét đặc trưng như: tính hòa đồng, đa dạng, ít mỡ; đậm đà hương vị với sự kết hợp nhiều loại gia giảm để tăng mùi vị, sức hấp dẫn trong các món ăn. Việc ăn thành mâm và sử dụng đũa và đặc biệt trong bữa ăn không thể thiếu cơm là tập quán chung của cả dân tộc Việt Nam.

Ẩm thực miền Bắc: món ăn có vị vừa phải, không quá nồng nhưng lại có màu sắc sặc sỡ, thường không đậm các vị cay, béo, ngọt, chủ yếu sử dụng nước mắm loãng, mắm tôm. Hà Nội được xem như tinh hoa ẩm thực của miền Bắc với những món ăn ngon như phở, bún thang, bún chả, bún ốc, cốm làng Vòng, bánh cuốn Thanh trì và gia vị đặc sắc như tinh dầu cà cuống, rau húng Láng.

Ẩm thực miền Trung: Người miền Trung lại ưa dùng các món ăn có vị đậm hơn, nồng độ mạnh. Tính đặc sắc thể hiện qua hương vị đặc biệt, nhiều món cay hơn đồ ăn miền Bắc và miền nam. Màu sắc được phối trộn phong phú, rực rỡ, thiên về màu đỏ và nâu sậm. Ẩm thực miền Trung nổi tiếng với mắm tôm chua, các loại mắm ruốc. Ẩm thực cung đình Huế với phong cách ẩm thực hoàng gia không chỉ rất cay, rất nhiều màu sắc mà còn chú trọng vào số lượng các món ăn, cách bày trí món.

Ẩm thực miền Nam: Do chịu nhiều ảnh hưởng của ẩm thực Trung Hoa, Campuchia, Thái Lan nên các món ăn của người miền Nam thiên về độ ngọt, độ cay. Phổ biến các loại mắm khô như mắm cá sặc, mắm bò hóc, mắm ba khía… Có những món ăn dân dã, đặc thù như: chuột đồng khìa nước dừa, dơi quạ hấp chao, rắn hổ đất nấu cháo đậu xanh, đuông dừa, đuông đất hoặc đuông chà là, vọp chong, cá lóc nướng trui…

Ẩm thực các dân tộc thiểu số: Ẩm thực của mỗi dân tộc thiểu số đều có những bản sắc riêng biệt. Nổi tiếng như món thịt lợn sống trộn phèo non của các dân tộc Tây Nguyên, bánh cuốn trứng (Cao Bằng, Lạng Sơn), bánh coong phù dân tộc Tày, Lợn sữa và vịt quay móc mật, khau nhục Lạng Sơn, phở chua, cháo nhộng ong, phở cồn sủi, thắng cố, các món xôi nếp nương của người Thái, thịt chua Thanh Sơn Phú Thọ…

Ẩm thực thể hiện văn hóa tinh thần người Việt

Văn hóa tinh thần của người Việt trong ẩm thực chính là sự thể hiện nét đẹp trong văn hóa giao tiếp, là sự cư xử giữa người với người trong bữa ăn, làm vui lòng nhau qua thái độ ứng xử lịch lãm, có giáo dục. Việc ăn uống đều có những phép tắc, lề lối riêng, từ bản thân, đến trong gia đình, rồi các mối quan hệ ngoài xã hội.

Bản thân mỗi người phải biết giữ gìn, thận trọng trong khi ăn, cũng như đề cao danh dự của mình: “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”, hay “ăn phải nhai, nói phải nghĩ”

Trong gia đình: ăn chung mâm, ưu tiên thức ăn ngon cho người lớn tuổi, trẻ nhỏ”kính trên nhường dưới”, thể hiện sự kính trọng, tình cảm yêu thương. Bữa cơm hàng ngày được xem là bữa cơm xum họp gia đình, mọi người quây quần bên nhau, cùng nhau vui vầy sau một ngày làm việc mệt nhọc.

Ngoài xã hội: việc mời khách đến nhà thể hiện nét văn hóa giữa người với người trong xã hội. Khi có dịp tổ chức ăn uống, gia chủ thường làm những món ăn thật ngon, nấu thật nhiều để đãi khách. Chủ nhà thường gắp thức ăn mời khách, tránh việc dừng đũa trước khách, và có lời mời ăn thêm khi khách dừng bữa. Bữa cơm thiết không chỉ đơn thuần là cuộc vui mà còn thể hiện tấm lòng hiếu khách đặc trưng của người Việt.

Nguồn: tạp chí Hồng Lam

Văn Hóa Ẩm Thực Đồng Bằng Bắc Bộ Việt Nam

BÀI THUYẾT TRÌNH CƠ SỞ VĂN HÓA*****

Văn hóa ẩm thực vùngchâu thổ Bắc bộ

Vương Tiến DũngNguyễn Thế DuyBùi Giang NamNguyễn Thế ThiệnPhan Nguyễn Thanh TùngNguyễn Quang Minh

A.

Vị trí địa lí

Gồm vùng Hà Nội và vùng Duyên Hải Bắc bộ.– Là tâm điểm của con đường giao lưu quốc tế theo hai trục chính: Tây –Đông và Bắc – Nam. Thuận tiện cho việc giao lưu và tiếp thu tinh hoa vănhóa nhân loại.– Là địa hình núi xen kẽ đồng bằng và thung lung, thấp và bằng phẳng, dốcthoải từ Tây Bắc xuống Đông Nam

II.

Khí hậu

Đây là vùng duy nhất ở Việt Nam có một mùa đông thực sự với 3 tháng cónhiệt độ trung bình dưới 18oC, do đó mà có dạng khí bốn mùa với mỗi mùa tươngđối rõ nét.Hơn nữa, khí hậu vùng này lại rất thất thường, gió mùa đông bắc vừa lạnhvừa ẩm, rất khó chịu, gió mùa hè nóng và ẩm.

B.

Đặc điểm văn hóa lịch sử

Thời vua Hùng

2.

Vào những thế kỉ cuối của thiên niên kỉ TCN, nền văn hoá Việt cổ bắt đầu chịunhững thử thách ghê gớm. Quốc gia Văn Lang, sau đó là Âu Lạc và dân tộc hầu nhưvừa được xác lập và tồn tại chưa được bao lâu đã rơi vào tình trạng bị đô hộ.Ảnh hưởng:Ẩm thực it nhiều chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa có thể kểđến ở cách sử dụng đa dạng các loại gia vị để chế biến món ăn, các món ăn được chếbiến cầu kì theo nhiều cách khác nhau như: Hấp, chiên, xào, luộc, kho, nấu…

Ảnh hưởng ít nhiều bởi ẩm thực Trung Hoa

3.

Chiến tranh Đông Dương là cuộc chiến diễn ra tại Đông Dương thuộc Pháp từngày 19 tháng 12 năm 1946 tới 1 tháng 8 năm 1954, giữa một bên là quân viễnchinh và lê dương Pháp cùng các lực lượng đồng minh bản xứ bao gồm lực lượngcủa Quốc gia Việt Nam, Vương quốc Lào, Vương quốc Campuchia, trong Liên bangĐông Dương, bên kia là lực lượng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (Việt Minh) cùng cáclực lượng kháng chiến khác của Lào và Campuchia.Những ảnh hưởng đến ẩm thực Bắc Bộ: Một số món ăn đặc trưng của Pháp đãđược du nhập vào miền Bắc có thể kể đến như: Bánh mì, các loại súp, bánh flan…

II.

Đây là cái nôi hình thành văn hóa, văn minh Việt từ buổi ban đầu và hiện tạicũng là vùng văn hóa bảo lưu được nhiều giá trị truyền thống hơn cả.Như đã trình bày ở trên, Bắc Bộ là cái nôi hình thành dân tộc Việt, vì thế,cũng là nơi sinh ra các nền văn hóa lớn, phát triển nối tiếp lẫn nhau: Văn hóa ĐôngSơn, văn hóa Đại Việt và văn hóa Việt Nam. Từ trung tâm này, văn hóa Việt lantruyền vào Trung Bộ rồi Nam Bộ.Cư dân ở đồng bằng Bắc Bộ là cư dân sống với nghề trồng lúa nước, làmnông nghiệp một cách thuần túy. Biển và rừng bao bọc quanh đồng bằng Bắc Bộnhưng từ trong tâm thức, người nông dân Việt Bắc Bộ là những cư dân “xa rừngnhạt biển”.Người nông dân Việt Bắc Bộ là người dân đồng bằng đắp đê lấn biển trồnglúa, làm muối và đánh cá ở ven biển. Nghề khai thác hải sản không mấy phát triển.Ngược lại, Bắc Bộ là một châu thổ có nhiều sông ngòi, mương máng, nên ngườidân chài trọng về việc khai thác thủy sản. Tận dụng ao, hồ đầm để khai thác thủysản là một phương cách được người nông dân rất chú trọng.Thể hiện trong cậu :” :nhất canh trì, nhì canh viên, ba canh điền’.Chính vì những điều kiện đã nói đã ảnh hưởng rất rõ ràng đến văn hóa ẩmthực của người Bắc. Thường là người Việt Bắc Bộ muốn trồng cây cối quanh nơicư trú, tạo ra bóng mát cho ngôi nhà ăn uống của cư dân Việt trên châu thổ Bắc Bộvẫn như mô hình bữa ăn của người Việt trên các vùng đất khác : cơm + rau + cá,nhưng thành phần cá ở đây chủ yếu hướng tới các loại cá nước ngọt. Hải sản đánhbắt ở biển chủ yếu giới hạn ở các làng ven biển, còn các làng ở sâu trong đồngbằng, hải sản chưa phải là thức ăn chiếm ưu thế. Cư dân đô thị, nhất là Hà Nội, ítdùng đồ biển hơn cư dân ở các đô thị phía Nam như Huế, Nha Trang, Sài Gòn.Thích ứng với khí hậu ở châu thổ Bắc Bộ, người Việt Bắc Bộ có chú ý tăng thànhphần thịt và mỡ, nhất là mùa đông lạnh, để giữ nhiệt năng cho cơ thể. Các gia vị cótính chất cay, chua, đắng, quen thuộc với cư dân Trung Bộ, Nam Bộ lại không cómặt trong bữa ăn của người Việt Bắc Bộ nhiều lắm.

Đặc trưng văn về ẩm thựcI.

Đặc trưng về nguyên liệu

Về vùng đồng bằng bắc bộ, người dân sử dụng rất nhiều món rau được canhtác như rau muống, bầu, các loại rau cải…, các loại lúa gạo và các loại thủy sảnnước ngọt dễ kiếm như tôm, cua, cá, trai, hến… và nhìn chung, do truyền thống xaxưa có nền nông nghiệp nghèo nàn, ẩm thực miền Bắc trước kia ít thịnh hành cácmón ăn với nguyên liệu chính là thịt, cá. Điều này cũng thể hiện được tính tổnghợp trong ẩm thực Việt Nam nói chung trong việc có nhiều món ăn trên một mâmcơm, có thể kết hợp các loại rau khác nhau, các loại rau đặc trưng ăn kèm riêng vớicá, tôm. Tuy nhiên, chính phần gia vị dường như là thứ chủ yếu làm nên tên tuổicủa ẩm thực xứ kinh kì. Món ăn miền Bắc có vị thanh, không nồng, không gắt,luôn tôn trọng tính tự nhiên của thực phẩm gần giống với những món ăn đến từchâu Âu và châu Mĩ. Những gia vị thường dùng là rau thơm như húng thơm, tía tô,kinh giới, thìa là, mùi tàu, các loại gia vị thực vật như ớt, hạt tiêu, sả, hẹ, tỏi,gừng…, các loại gia vị lên men như mẻ, mắm tôm, bống rượu, giấm thanh, kẹođắng, nước cốt dừa,… nhưng không dùng nhiều dầu mỡ và đặc biệt là nước mắmvới tác dụng chính là tạo độ hòa quyện của tất cả các vị trong từng món ăn. Đặcbiệt, các vị trong món ăn thường tuân theo quy luật âm dương ngũ hành nên chúngthường hài hòa, dịu nhẹ.

Ví dụmột món ăn

tuổi cho nền ẩm thực Việt Nam. Trong một cái bát nhỏ hội tụ cái ngọt của thịt gà hoặc bò;vị cay dìu dịu của gừng, hạt tiêu đen, vị cay xuýt xoa của ớt: vị chua của chanh, vị thơmchát hăng hắc của các loại rau thơm… và hòa hợp tất cả lại là vị ngọt lịm của nước dùnghầm từ xương… Ngoài ra còn có thể kể tên bún thang, bánh cuốn,…

II.

trưng về chế biến, trang tríẨm thực bắc bộ cũng giống như các nền ẩm thực đều chịu ảnh hưởng dù íthay nhiều từ nguyên tắc âm dương ngũ hành. Ta có thể thấy điều đó từ cách sắpxếp bày biện các món ăn trong một mâm cơm. Các món được đặt trong một mâmcơm hình tròn và có nhiều món ăn với nhiều màu sắc tuân thủ quy luật âm dươngvà cũng tạo hiệu ứng thị giác đáng kể. Một ví dụ khác là mâm ngũ quả ngày tết. Tacó thể thấy rõ ràng nó gồm năm thứ quả với năm màu sắc khác nhau và các cáchsắp xếp mâm ngũ quả khác nhau đều thể hiện ý nghĩa tâm linh và những điềumong muốn trong cuộc sống.

Mâm ngũ quả

Mâm cơm ngày Tết

Ngoài ra, còn có sự trình bày của các nguyên liệu đặc biệt là gia vị trongmón ăn thì ta cũng có thể thấy qua một số loại bánh ở đồng bằng Bắc bộ như bánhSuse (hay còn gọi là bánh phu thê) có hình tròn (dương) bọc trong khuôn hìnhvuông( âm) biểu tượng cho sự vẹn toàn, hòa hợp của trời và đất.

Điều này cũng thể hiện rất rõ nét trong các loại bánh truyền thống của ViệtNam đặc biệt là đồng bằng Bắc Bộ đó là bánh chưng và bánh giầy.

Tóm lại, với sự phong phú và đặc trưng nguyên liệu và cách trang trí theonguyên tắc âm dương ngũ hành, ẩm thực đất kinh kì phương bắc không chỉ để lấpđầy dạ dày mà còn là để thỏa mãn các giác quan của người thưởng thức như vịgiác, thị giác và khứu giác.

D.

Những món ăn đặc trưngI.

Bánh đa cua Hải Phòng

Bánh đa cua được xếp vào hàng đặc sản trong những đặc sản của Hải Phòng.Bánh đa đỏ được trần qua nước sôi rồi đổ vào cùng rau muống chín tái, rau rút,chả cá, chả lá lốt, hành lá thái nhỏ, thêm gạch cua chưng, cà chua và rắc ít hànhkhô thái mỏng trên cùng thực sự có thể gây nghiện cho bất cứ ai từ lần đầu thưởngthức. Thế nên mới có chuyện người vì trót tương tư bánh đa cua Hải Phòng mà lâulâu lại phải rủ bạn bè “khăn gói” về thành phố hoa phượng đỏ ăn cho đỡ thèm. Bạncó thể tìm ăn bánh đa cua ngon ở các quán ở trên đường Trần Phú, Minh Khai,Phạm Ngũ Lão, Cầu Đất…II.

Bánh đậu xanh Hải Dương

Ra đời vào đầu thế kỷ 20 tại thị xã Hải Dương, bánh đậu xanh đã sớm trởthành sản vật đặc trưng nhất của Hải Dương, một vùng đất nhỏ bé ở đồng bằngsông Hồng. Bánh đậu xanh không quá cầu kỳ mà thật giản dị, mộc mạc nhưng lạichứa đựng hương vị nồng nàn của miền quê Bắc Bộ.Để làm bánh phải dùng bằng bột đậu xanh nguyên chất, hương thơm thuầnkhiết không vướng mùi hương liệu công nghiệp. Bánh ngon làm bằng bột ướt, cótrộn mỡ, đường vừa phải để tạo độ ngọt thanh và phải béo ngậy, thơm mùi đậuxanh. Thưởng thức bánh đậu xanh ngon nhất là cùng với chén nước chè TháiNguyên. Vị ngọt béo của bánh với vị chát, ngăn ngắt đắng của trà làm tôn lên vịngon của bánh đậu xanh. Nhấm một miếng bánh và một ngụm trà, sẽ cảm nhậnđược vị ngọt thanh và hương thơm nhẹ nhàng của bánh lan toả.1212

Bánh cáy Thái Bình

Bánh cáy là đặc sản của làng Nguyễn xã Nguyên Xá huyện Đông Hưng tỉnhThái Bình. Bánh cáy có nhiều màu sắc. Người ta chọn loại nếp ngon (nếp cái hoavàng), mang hạt rang lên thành bỏng rồi giã thành bột, vê tròn thành quả. Quả đượcthái thành những thanh nhỏ bằng ngón tay, tẩm gấc thành con cái đỏ, tẩm quả dànhdành thành con cái vàng, rồi đem rán mỡ giòn tan cộng với mạch nha làm từ mầmlúa ngọt và mát, mứt dừa, vừng, lạc rang thơm tróc vỏ. Cả nồi mạch nha được nhàotrộn với những nguyên vật liệu trên cùng những hạt bỏng trắng tinh, đun vừa lửađến độ dẻo cần thiết, bánh mềm, đem lèn chặt trong những chiếc khuôn bằng gỗhình chữ nhật được lót thêm vừng, lạc, mứt dừa. Khi bánh nguội, dóc khuôn lấy racắt thành những thanh nhỏ, đóng hộp. Trên ban thờ ngày xuân, những hộp bánhcáy được xếp bên những bánh chưng, bánh dày, mâm ngũ quả.

IV.

Chả mực Hạ Long

Phải nếm thử chả mực của Hạ Long bạn mới cảm nhận được đúng nhấthương vị tuyệt vời của món ăn này. Để có sản phẩm ngon, nguyên liệu để làm chả1414

mực phải là mực mai, loại to, tươi sống. Nguồn nguyên liệu này được các cơ sởlàm chả mực giã tay chọn mua rất kỹ lưỡng, sau đó loại bỏ mai, râu đen, da, ruộtvà bầu mực… rồi rửa thật sạch và thấm khô. Mực được bỏ từng miếng một vào cốivà giã bằng tay. Có miếng được giã hơi rối, vừa đủ để bắt dính. Sau khi hoàn thànhkhâu giã, chả mực được nặn thành từng miếng rồi rán vừa lửa và để khô.Món chả mực ngon nhất vẫn là dùng với xôi trắng. Hạt xôi khô nhưng mềm,thơm hương nếp mới quyện với mùi chả vừa béo vừa ngọt. Mới ngửi đã thấy khómà cưỡng lại được.V.

Cốm Vòng Hà Nội

Nói đến cốm Vòng phải là thứ cốm dẹt, màu xanh non làm từ nếp cái hoavàng vừa qua kỳ đổ sữa. Nghề làm cốm cũng lắm công phu. Khi cây lúa hoe hoevàng, chỉ mười ngày nữa là gặt rộ là lúc người làng Vòng đi chọn ngắt từng bôngdài, hạt mẩy về chế biến. Muốn cốm ngon thì phải cắt lúa đúng lúc. Lúa già hạtcốm không còn xanh, cứng và gãy nát. Lúa non quá, hạt cốm bết vào vỏ trấu, nhãomất ngon. Thường lúa gặt hôm nào đem rang và giã cốm hôm đó. Nghề làm cốmvất vả nhất là công đoạn rang lúa. Rang lúa sao cho vừa lửa, hạt cốm chín tới,không giòn mà tróc trấu. Giã cốm bằng loại cối riêng, nhịp chày nhẹ và đều, saocho cốm mịn và dẻo.Cốm được gói vào lá sen già ấp ủ hương hoa sen tinh khiết hoặc lá khoai ráyxanh non, bóng nõn mỡ màng, và buộc bằng những sợi rơm vàng. Để ăn cốmngười ta không dùng bát mà phải bốc từng dúm cốm nho nhỏ đựng trong lá sen,nhai cốm phải thật chậm rãi để cảm nhận vị ngọt thơm thoang thoảng của lúa nếpnon và hương sen ngan ngát.

Ý Nghĩa Của Món Chay Trong Văn Hóa Ẩm Thực Việt Nam

Ẩm thực Việt Nam nổi tiếng với những đặc sản của từng vùng miền. Món chay là một trong số món ăn tuyệt vời đó. Bạn có biết món chay có ý nghĩa gì không? Ý nghĩa của món chay trong văn hóa ẩm thực Việt Nam.

1. Món chay gắn liền với đời sống người dân

Món ăn là phần văn hóa thực tế và sống động nhất trong cộng đồng cư dân. Và trong cách nhìn về căn tính dân tộc như một số nhà nghiên cứu, người Việt có một cơ duyên để thiết kế một thực đơn ăn chay cho dân tộc mình rất bản sắc và cũng rất quy mô.

Cho dẫu việc nghiên cứu lịch sử các món chay Việt Nam còn chưa thấu đáo, thì việc điểm lại bối cảnh cư dân Việt sinh sống trên mảnh đất trải dài trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa cùng thảm thực vật đa dạng là lợi thế và cực kỳ hữu ích trong việc chế tác các món chay.

Trong hành trình mở đất, người Việt đã hình thành những thói quen ẩm thực của mình theo phong vị các vùng miền. Những nhà nghiên cứu Phật giáo ghi nhận sự xuất hiện của đạo Phật ở Việt Nam từ thời đầu Công nguyên. Nhưng không rõ khi đến Việt Nam, những người Phật giáo đầu tiên ấy mang theo những món ăn chay nào trong bước đường du phương hành đạo của họ. Hay là khi ấy, trong thói quen ẩm thực của cư dân đồng bằng sông Hồng đã hiện diện vại tương, khạp cà muối, nghề ép dầu phụng và việc ăn những món thuần nguyên liệu từ thực vật đã có từ trước đó rất lâu?

Nếu vậy, thì chính thói quen ẩm thực truyền thống này là điều kiện thuận lợi để đời sống Phật giáo có thể định hình và phát triển trên đất Việt Nam.

Có lẽ bước mở đầu này đã tạo ra trong tâm thức người dân Việt sự gắn bó giữa việc ăn chay và ý niệm về Phật giáo. Chả thế mà khi những cư dân đầu tiên vượt qua ngũ Quảng, vào bình cứ dải đất Nam Bộ phì nhiêu, thì thói quen ăn chay cũng ngay lập tức cộng sinh với thủy thổ phong vị địa phương mà sản sinh ra hàng loạt các món ăn từ rau cỏ, củ quả, hoa lá miền Nam hoàn toàn thuần chay.

Ngày nay, món chay Việt Nam đã vượt khỏi biên độ tôn giáo trong tâm thức như vừa đề cập. Món chay hiện diện trong các tiệc chiêu đãi thực khách sang trọng của giới doanh nhân không hoàn toàn mang tính tôn giáo. Không còn gói gọn ở những bữa ăn chay kỳ của những bà mẹ quê nơi thôn dã, món chay Việt Nam ngày càng được thực khách quốc tế biết đến nhờ những tiệc buffet chay trang trọng giữa Sài Gòn.

Món chay từ lâu đã được chuyên gia thực dưỡng Ohsawa truyền bá như một phương pháp trị liệu và kiện toàn sức khỏe. Người Việt Nam tiếp cận phương pháp thực dưỡng này từ thập niên 60 thế kỷ trước, và như thế, món chay càng gắn chặt hơn với đời sống người dân mà không nhất thiết phải dùng món chay như một quy định hành trì theo Phật giáo.

Có những phái sinh từ đời sống tâm linh người Việt gắn việc ăn chay với một hành vi thệ nguyện. Điều này trở thành một nhu cầu ăn chay riêng, và được giới kinh doanh các món chay nắm bắt và khai thác tốt. “Có người tự nguyện với thần Phật trước khi làm một công việc gì đó, nếu chu toàn sẽ ăn chay như một cách thể hiện sự thành tâm”.

Nhu cầu tin vào sự thiêng liêng đem lại từ mức độ thành tâm là thực tế trong đời sống người dân. Và việc thể hiện sự thành tâm bằng cách “hứa ăn chay”, cũng là một nét văn hóa. Việc ăn chay đơn thuần chỉ để giữ “giữ lời hứa” đã thúc đẩy làm phát sinh các món ăn với chất liệu chay, nhưng cách thể hiện thì hoàn toàn “như mặn”, kể cả hình ảnh và tên gọi: đùi gà, thịt quay, cá mòi, thậm chí nước mắm chay cũng được chế tác như nước mắm mặn.

Sự đồng hành của món chay theo đời sống người dân còn linh hoạt đến mức hiện nay, bữa ăn của những gia đình thu nhập thấp cũng đang có xu hướng “chay hóa” vì vật giá đang tăng nhanh.

Đến với những món ăn từ nguồn gốc thực vật là gần hơn với thiên nhiên, người ăn xếp việc ăn uống của mình theo thiên hướng giảm thiểu sát sinh. Theo giới luật của nhà Phật, giữ giới không sát sinh là một yêu cầu tối thiểu cho tâm hướng thiện ở mức độ cơ bản, người chưa xuất gia ai cũng làm được.

Những người quy y cửa Phật, bắt đầu từ việc ăn chay kỳ, dành một số ngày trong tháng cho món chay. Với những bữa xen kẽ như thế, người ăn chay tập nhìn việc ăn – một yếu tố quan trọng để sinh tồn – trong chuỗi sinh tồn của vạn vật.

Ở đó, không có sự trỗi dậy của tâm hiếu sát, mà ngược lại, mỗi khi ăn chay là một lần suy nghĩ “không thể duy trì sự sống của mình bằng cách lạm sát các con vật”.

Đây là ý nghĩa của giới sát sanh. Vì với người chưa xuất gia, chưa thể ăn chay trường, thì việc dừng hẳn các món có nguồn gốc từ động vật là rất khó. Chưa kể việc thiết kế bữa ăn hàng ngày, ngay cả việc đảm bảo đủ chất cho một người sống trong gia đình, cũng yêu cầu phải quân bình hàm lượng dinh dưỡng giữa các món chay và các món mặn.

Chính vì vậy, giới sát sanh khuyên người không nên lạm sát, tức khi không cần ăn thịt thì không nên ăn, không nên lạm sát các con vật chỉ vì lý do để có được bữa ăn cho mình.

Dành một số bữa ăn trong tháng cho các món chay, là bắt đầu giới hạn việc lạm sát của mình.

3. Làm cho bữa ăn thanh đạm hơn

Cuộc sống sẽ nhẹ nhàng và thanh tịnh hơn khi bữa ăn gia đình xa rời các món giết thịt, xa rời sự chết chóc, và không đem hình ảnh các con vật bị giết thịt vào từng món ăn của mình.

Sẽ là một cuộc sống an bình, khi từng món ăn mang hương vị thiên nhiên, mang hình ảnh của hoa đồng cỏ nội, có sự hòa đồng với cội cây gần gũi, và biến cuộc sống của mình thành một phần trong chuỗi sinh tồn tự nhiên. Người ăn chay, vì thế mà cũng tự tập cho mình thói quen yêu quý thiên nhiên, yêu quý từng phút giây mình được sống, thấy mình là một phần của vạn vật…

Và từ đó, người ta hướng những việc làm, những tạo tác của mình sao cho hài hòa với thiên nhiên, phấn đấu để lòng đam mê công việc của mình chuyển dịch từ ham thích thỏa mãn bản thân sang ham thích làm đẹp cho đời. Từ việc nhìn nhận bữa ăn chay đạm bạc nhưng vẫn có thể đủ chất, sẽ dần dần hình thành nhận thức về nhu cầu cá nhân: thực ra người ta hoàn toàn có thể giảm thiểu nhu cầu bản thân để phục vụ tốt hơn cho cộng đồng, cho môi trường sống xung quanh.

Dành một phần cuộc sống cho các bữa ăn chay, cũng là bảo đảm việc an toàn thực phẩm trong bối cảnh toàn cầu đang có nhiều dịch bệnh đến từ gia súc, gia cầm. Một chương trình vận động dùng túi giấy thay cho túi nilon của tập thể nhân viên một công ty sản xuất thực phẩm chay tại chúng tôi là đi đầu trong việc kêu gọi bảo vệ môi trường bằng những hành động thiết thực…

Riêng với việc ăn chay theo tinh thần tu tập của Phật giáo, mỗi người ăn chay là phát triển lòng bi mẫn của mình với sinh linh muôn loài hữu tình. Đây là một khâu quan trọng trong việc phát triển Bồ đề tâm.

Trong quyển Những lời vàng của thầy tôi do đạo sư Patrul Rinpoche thuật lại lời của vị thầy là Jigme Gyalwai Nyugu, trình bày kỹ thuật “thiền định về lòng bi” bắt đầu bằng những lời khuyên: “Hãy nghĩ về một người nào đó bị đau khổ dữ dội, như một người bị ném vào ngục tối sâu thẳm chờ đợi cuộc hành hình, hay một con vật sắp bị làm thịt đang đứng trước những kẻ đồ tể. Hãy cảm nhận lòng từ ái đối với chúng sinh đó như thể họ là mẹ hay là con của chính bạn”.

Người tu bắt đầu bằng sự đồng cảm như vậy, khi Bồ đề tâm tăng trưởng, cơ thể sẽ thích ứng bằng cách phát ra nhu cầu ăn chay. Đây là điều kiện bắt buộc một cách tự nhiên với những người tu Phật. Vì khi cơ thể không thực sự có đòi hỏi ăn chay, mà người ta vì những lý do nào khác tự bắt cơ thể phải dung nạp các món chay, nếu quá ép, sẽ sinh bệnh.

Ngược lại, khi cơ thể có nhu cầu đòi hỏi phải ăn chay, tự khắc thấy việc ăn chay là nhẹ nhàng, thấy vui và ngon miệng khi ăn, cơ thể phát triển tốt, sức khỏe tăng trưởng, bệnh tật thối lui khi ăn chay. Đấy là khi con người ta bắt đầu chuẩn bị được cơ thể để đi theo Phật đạo vậy.

Bạn đang xem bài viết Canh Bánh Đa Cá Rô Đồng – Nét Đẹp Văn Hóa Trong Ẩm Thực Việt trên website Misshutech.com. Hy vọng những thông tin mà chúng tôi đã chia sẻ là hữu ích với bạn. Nếu nội dung hay, ý nghĩa bạn hãy chia sẻ với bạn bè của mình và luôn theo dõi, ủng hộ chúng tôi để cập nhật những thông tin mới nhất. Chúc bạn một ngày tốt lành!